Kur gjoja në emër të protestës studentore po kushtëzohet jeta e gjithë Shqipërisë
Nga Fatos Çoçoli
Në 64 orët e fundit, nga ora 14.00 e datës 13 tetor, sulmet ndaj bizneseve, bankave dhe institucioneve publike nuk janë më çështje e një konflikti të zakonshëm politik. Kur protesta shoqërohet me maskim të identitetit, shkatërrim prone publike dhe private dhe djegje e dhunim te bizneseve tregtare dhe bankare, jeta e 2 milionë qytetarëve rëndohet me një shqetësim serioz për sigurinë publike dhe funksionimin normal të jetës së përditshme dhe ekonomisë së tyre.
Kur dhuna e pak qindra vandalëve krijon pasiguri për të gjithë shoqërinë
Ngjarjet e dhunës së tre ditëve të fundit shtrojnë një pyetje të rëndësishme për Shqipërinë: si mund të mbrohet jeta e përditshme e qytetarëve kur protestat politike shoqërohen me akte vandalizmi, dëmtime të pronës dhe sulme ndaj aktiviteteve ekonomike?
Sulmet ndaj bizneseve tregtare dhe bankave të nivelit të dytë nuk mund të justifikohen si forma normale të protestës. E drejta për të protestuar është një e drejtë themelore, por ajo nuk përfshin të drejtën për të shkatërruar pronën, për të kërcënuar punonjësit e institucioneve publike dhe private, apo për të frikësuar qytetarët.
Po jetojmë një realitet të paimagjinueshëm më parë, kur dhuna e një grupi të kufizuar, n♪7 emër të gjoja protestës së studentëve, po mban peng një vend dhe shoqëri të tërë, duke i shkaktuar dëme të pallogaritshme imazhit të Shqipërisë si një vend i sigurt, me të ardhme të garantuar në Bashkimin Evropian, si dhe pasoja të gjera negative për sigurinë, besimin publik dhe aktivitetin ekonomik.
Një akt dhune mund të ketë një numër të kufizuar autorësh, por një kosto shumë më të madhe shoqërore për të gjithë ne.
Sulmet ndaj bizneseve: kur protesta prek drejtpërdrejt ekonominë
Bizneset e vendit, sidomos ato bankare, janë pjesë e jetës së përditshme të qytetit. Ato sigurojnë vende pune, të ardhura për familjet, shërbime për konsumatorët dhe të ardhura tatimore për shtetin.
Një sulm ndaj një dyqani, një lokali, një dege banke apo një sipërmarrjeje, nuk përfaqëson vetëm dëmtimin e një fasade ose të mjediseve të brendshme. Ai sjell pasoja të drejtpërdrejta ekonomike: humbje financiare, për shkak të dëmtimeve të pronës, mallrave dhe pajisjeve, ndërprerje të aktivitetit, e cila ul të ardhurat dhe vështirëson pagesën e pagave dhe të detyrimeve. Për bizneset e konsoliduara, sjell kosto shtesë për sigurinë, përmes kamerave, rojeve, sigurimeve dhe masave të tjera mbrojtëse. Dëmi kryesor është dobësimi i besimit, sidomos kur sipërmarrësit krijojnë përshtypjen se nuk mund të punojnë më në mënyrë të sigurt.
Për një biznes të vogël, edhe një ditë e vetme mbylljeje mund të jetë e ndjeshme. Për një kompani më të madhe, ndërprerjet e shërbimit, dëmtimi i pajisjeve ose pamundësia për të furnizuar klientët shkakton humbje më të gjera.
Pse sulmet ndaj bankave janë veçanërisht shqetësuese?
Bankat e nivelit të dytë janë pjesë thelbësore e infrastrukturës ekonomike. Ato administrojnë depozita, kryejnë pagesa, financojnë biznese dhe familje dhe mundësojnë funksionimin e një pjese të madhe të transaksioneve të përditshme.
Me djegjen e një dege bankare, dëmtohet vazhdimësia e shërbimeve të saj. Dëmtimi i degës kufizon përkohësisht aksesin e klientëve në shërbime, veçanërisht për personat që varen nga sportelet fizike të bankës. Sot qytetarët në Tiranë e kishin të vështirë të tërhiqnin lekë nga bankomatet e bankave tregtare. Kjo është e rëndë, pse kufizon jetën e tyre normale të përditshme.
A po synohet paralizimi i jetës ekonomike të vendit?
Kjo është një nga pyetjet më serioze për ata 500 vandalë që komandohen me përpikmëri nga telefonat në celularët e tyre të dytë, të paidentifikueshëm. Nëse bizneset mbyllen nga frika, nëse shërbimet ndërpriten dhe nëse punonjësit nuk mund të shkojnë në punë, për shkak të përplasjeve në qytetet tona kryesore, atëherë jeta ekonomike e 2 milion qytetarëve të vendit pëson një çrregullim real.
