Nga Avni Selmani
Gjatë gjithë historisë moderne, Evropa nuk ka qenë e drejtë dhe as e sinqertë ndaj shqiptarëve. Politika e saj ka qenë e orientuar nga interesat e të tjerëve, jo nga drejtësia ndaj shqiptarëve. Shqiptarët nuk janë trajtuar si faktor i barabartë dhe, si pasojë e këtyre rrethanave, pasojat i ndiejmë edhe sot.
Kjo u pa qartë që në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Në Kongresin e Berlinit, fuqitë evropiane rregulluan Ballkanin pa përfshirë shqiptarët që jetonin aty. Territore shqiptare u shpërndanë për të kënaqur interesa dhe aleanca të popujve të tjerë, ndërsa shqiptarët nuk u njohën si faktor politik.
Në Konferencën e Londrës më 1913, u njoh një shtet shqiptar i cunguar. Vendimi nuk u mor mbi bazë etnie, historie apo vullneti të popullit, por për të ruajtur qetësinë mes fuqive të mëdha dhe për t’i kënaqur fqinjët e tyre. Një pjesë e madhe e kombit mbeti jashtë kufijve të shtetit të sapokrijuar.
Në Konferencën e Paqes në Paris më 1919, Shqipëria rrezikoi seriozisht të zhdukej si shtet. U diskutua hapur ndarja e saj si zgjidhje e pranueshme për stabilitetin rajonal. Ky plan nuk u realizua falë qëndrimit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe presidentit Woodrow Wilson, i cili në mënyrë kategorike refuzoi këto plane shkatërruese për popullin shqiptar.
Pas Luftës së Dytë Botërore, Evropa e pranoi Jugosllavinë si faktor stabiliteti. Kosova mbeti brenda saj, pa të drejta reale dhe pa vetëvendosje. Çështja shqiptare sërish u dëmtua në emër të një paqeje të rreme dhe të përkohshme.
Edhe kur shpërtheu lufta në Kosovë, reagimi ndërkombëtar erdhi vetëm atëherë kur kriza u bë kërcënim për vetë Evropën. Edhe në këtë rast, roli vendimtar iu takoi Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Evropa nuk ishte në rol udhëheqës, por vetëm e ndoqi procesin.
Pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, qasja ndryshoi vetëm në formë. Njohja ishte e pjesshme dhe e kushtëzuar. Kosova nuk u trajtua si çështje e mbyllur, por si problem që duhet administruar vazhdimisht.
Duke parë këtë kronologji padrejtësish ndaj shqiptarëve, afera e emisarit për dialogun Lajçak nuk duket rastësi. Reagimi i zyrtarëve të Bashkimit Evropian për ta minimizuar këtë çështje vetëm sa e përforcon bindjen se vendimet vazhdojnë të merren pa transparencë dhe se interesat shqiptare trajtohen si të negociueshme.
Por më e keqja në gjithë këtë histori nuk është vetëm ajo që ka bërë Evropa. Më e keqja është ajo që nuk kemi bërë ne.
Duke i parë këto tendenca historike dhe idetë e përsëritura për shkatërrimin e popullit shqiptar, kjo nuk na ka shërbyer kurrë si shkollë për t’u bërë të bashkuar. Shqiptarët nuk kanë qenë kurrë plotësisht unikë në momentet vendimtare. Përkundrazi, kanë dominuar ndarjet dhe përçarjet, ndërsa pushteti dhe interesi personal janë vendosur mbi interesin e përbashkët. Për këtë arsye, nuk kemi pasur kurrë një qeveri të shpëtimit kombëtar që do të fliste me një zë dhe do ta mbronte seriozisht interesin kombëtar.
Kjo mungesë uniteti ua ka lehtësuar të tjerëve vendimmarrjen për fatin tonë. Një popull pa unitet nuk merret seriozisht dhe bëhet i lehtë për t’u manipuluar.
Unitet nuk e kemi as sot. Edhe sot jemi të ndarë dhe të polarizuar, pa një qëndrim të përbashkët për çështjet jetike, sidomos tani kur Kosova gjendet në një udhëkryq gjeopolitik dhe ekonomik. Politika vazhdon të sillet si garë pushteti dhe jo si përgjegjësi kombëtare.
Dhe duke qenë se Evropa asnjëherë gjatë historisë nuk ka qenë për interesat shqiptare, ajo që ndodh sot na bën të mendojmë se Evropa ende ka rezerva ndaj nesh.
- Rezolutat e Shqipërisë dhe Kosovës për ish-krerët e UÇK-së, analistët: Duhet ofensivë diplomatike e përbashkët - 13/02/2026
- Fillojnë negociatat, AAK e do Ramush Haradinajn President - 13/02/2026
- Gjyqi për ish-krerët e UÇK | Manipulim me dëshmitë? Mbrojtja e Jakup Krasniqit ‘shpërthen’ ndaj Prokurorisë - 13/02/2026