“Natyra njerëzore është e aftë për një sasi të pafundme të së keqes, dhe veprat e këqija janë po aq reale sa ato të mirat për aq sa arrin përvoja njerëzore dhe për aq sa psika i gjykon dhe i dallon ato. Vetëm pandërgjegjshmëria nuk bën asnjë dallim midis së mirës dhe së keqes. Brenda fushës psikologjike, njeriu sinqerisht nuk e di se cila prej tyre mbizotëron në botë. Ne thjesht shpresojmë që e mira të mbizotërojë, ajo që na duket e përshtatshme për ne. Askush nuk mund të thotë me siguri se cila mund të jetë e mira e përgjithshme. Asnjë sasi depërtimi në relativitetin dhe gabueshmërinë e gjykimit tonë moral nuk mund të na çlirojë nga këto të meta, dhe ata që e konsiderojnë veten mbi të mirën dhe të keqen janë zakonisht torturuesit më të këqij të njerëzimit, sepse ata janë të shtrembëruar nga dhimbja dhe frika e sëmundjes së tyre vetjake.”
Shton mes të tjerash Carl Gustav Jung në “Hetime mbi fenomenologjinë e vetes”.
Jungu po thekson se vetëdija psikologjike kërkon diskriminim moral. Të bërit të vetëdijshëm për të pandërgjegjshmen nuk do të thotë ta shpallësh të mirën dhe të keqen pa kuptim, përkundrazi, do të thotë të pranosh se të dyja forcat ekzistojnë brenda përvojës njerëzore dhe se ne duhet t’i shqyrtojmë me vetëdije veprimet dhe motivet tona.
Për Jungun, rreziku qëndron tek pandërgjegjshmëria, kur njerëzit nuk arrijnë të pranojnë aftësinë e tyre për të bërë keq, ata mund të binden se janë krejtësisht të mirë dhe ta projektojnë të keqen të theksuar plotësisht te të tjerët. Kjo lidhet ngushtë me konceptin e tij për hijen dhe nevojën për vetënjohje të ndershme.
Askush nuk mund të përcaktojë me saktësi se çfarë është “e mira e përgjithshme” për të gjithë. Gjykimet tona morale janë pothuajse gjithmonë relative, subjektive dhe të ndikuara nga interesat tona vetjake “ajo që na duket e përshtatshme për ne”.
Ata që e mbajnë veten si “mbi të mirën dhe të keqen”, një kritikë e mundshme ndaj keqinterpretimeve të konceptit të Niçes, janë më të rrezikshmit. Duke besuar se janë imunë ndaj të keqes ose se i kanë tejkaluar ligjet morale, ata i japin vetes leje për të kryer mizoritë më të mëdha pa ndier faj.
Integrimi i së keqes potenciale brenda vetes nuk do të thotë të kryesh vepra të këqija, por të njohësh se ke aftësi për t’i kryer ato. Vetëm atëherë njeriu merr kontroll të vërtetë mbi veprimet e veta dhe fiton një moralitet autentik, e jo thystësisht konformist.
Vetëdija kërkon të aftësohesh për të dalluar motivet e tua të vërteta — si ato të mirat, ashtu edhe ato të errëta.
Përgatiti: Albert Vataj
- Portreti i Mozartit nga Barbara Krafft, referuar përshkrimeve të Maria Anna, motrës së gjeniut të muzikës - 20/10/2026
- Kufiri i brishtë mes të mires dhe të keqes, sipas Gustav Jung - 20/10/2026
- Christiane Amanpour largohet nga CNN/ Gazetarja dhe prezantuesja e njohur ikën pas 43 vitesh: “Jini gjithmonë të vërtetë, jo neutralë”. - 20/10/2026