E mbajtën nën ujë derisa mushkëritë i’u dogjën dhe trupi i’u dorëzua. E pyetën përsëri e përsëri për emrat. Ajo nuk ua dha asnjë. Vite më vonë, vëllai i saj do ta pagëzonte parfumin më të famshëm në botë me emrin e saj.
Vera e vitit 1944. Parisi ishte i pushtuar, i tendosur, nën vëzhgim. Catherine Dior u dërgua në një shtëpi qytetare elegante në Rue de la Pompe, një vend që dikur sugjeronte rehati dhe tani shërbente për një qëllim të errët. Bashkëpunëtorë francezë që punonin me Gestapon e kishin kthyer atë në një qendër hetimesh.
Ata donin rrjetin e saj. Kush tjetër ishte i përfshirë. Ku fshiheshin të tjerët. Kush e kishte ndihmuar.
Catherine refuzoi.
E rrahën, e lidhën, e tërhoqën zvarrë në një banjë dhe ia zhytën kokën nën ujë të ftohtë derisa pothuajse humbi ndjenjat. Pastaj e nxorën dhe e pyetën sërish. Ajo zvarriste kohën. Gënjente. Nuk u jepte asgjë që kishte vlerë.
Kjo zgjati dyzet e pesë minuta.
Dy ditë më vonë, e kthyen në të njëjtën dhomë dhe e përsëritën për orë të tëra të njëjtat praktika mizore, që ajo të tregonte. Ajo ishte e rraskapitur, e tmerruar dhe në dhimbje. Prapë nuk tradhtoi askënd.
Kjo ishte Catherine Dior. Shumë përpara se emri i saj të lidhej me elegancën dhe shishet e parfumit, ai i përkiste një gruaje që zgjodhi heshtjen mbi mbijetesën dhe i duroi pasojat.
Ajo kishte lindur në vitin 1917 në Normandi, fëmija më i vogël i një familjeje që e donte bukurinë. Nëna e saj mbante kopshte të mbushura me trëndafila dhe jasemin. Catherine mësoi herët si të kujdesej për gjërat e gjalla. Vëllai i saj më i madh, Christian, e ndante atë ndjeshmëri, edhe pse më vonë ajo do të merrte një formë tjetër.
Fëmijëria e tyre u ndërpre papritur. Nëna vdiq në vitin 1931. Financat e familjes u shembën pas krizës së vitit 1929. Christian shkoi në Paris për të gjetur rrugën e tij. Catherine qëndroi më pranë tokës, duke rritur ushqim dhe duke ëndërruar për lule.
Pastaj erdhi lufta.
Në vitin 1941, ndërsa përpiqej të blinte një radio në Kanë për të dëgjuar transmetimet e gjeneralit de Gaulle nga Londra, Catherine u njoh me Hervé des Charbonneries, një nga themeluesit e Rezistencës Franceze. Ata ranë në dashuri dhe, përmes tij, Catherine gjeti një kauzë për të cilën ia vlente të rrezikonte gjithçka.
Ajo iu bashkua rrjetit të inteligjencës F2 me emrin e koduar Caro. Mblidhte informacion për lëvizjet e trupave gjermane, përcillte raporte dhe ndihmonte në transmetimin e inteligjencës drejt Londrës. Informacioni që ajo ndihmoi të mblidhej do të përdorej më vonë në planifikimin e zbarkimeve aleate.
Deri në vitin 1944, Gestapo po i afrohej. Catherine u zhvendos në apartamentin e vëllait të saj në Paris dhe vazhdoi punën prej andej. Christian e dinte se çfarë po bënte ajo. Megjithatë e strehoi. Takimet e Rezistencës zhvilloheshin nën çatinë e tij. Të dy vëllezërit e motrat e kuptonin rrezikun.
Më 6 korrik 1944, Catherine shkoi të takonte një kontakt pranë Trocadéro-së.
Ishte një kurth.
Njëzet e shtatë persona u arrestuan atë ditë. Udhëheqësi i tyre nuk do t’u mbijetonte hetimeve. Catherine po.
Ajo i mbijetoi Rue de la Pompe. Por ndëshkimi i saj nuk kishte mbaruar.
Më 15 gusht, vetëm pak ditë përpara se Parisi të çlirohej, ajo u fut në një tren me destinacion Gjermaninë. Mbërriti në kampin e përqendrimit Ravensbrück si e burgosur numër 57813.
Ravensbrück ishte një kamp i ndërtuar për gra. Ishte i mbipopulluar, brutal dhe vdekjeprurës. Dhjetëra mijëra do të vdisnin aty. Catherine u zhvendos nga një kamp në tjetrin, u detyrua në punë të rëndë, marshoi teksa regjimi po shembej. Dëmet e shkaktuara trupit të saj do ta ndiqnin për gjithë jetën.
Në prill të vitit 1945, trupat amerikane e çliruan pranë Dresdenit. Ajo kaloi javë të tëra në spital. Kur u kthye në Paris në maj, Christian e priti në stacion.
Ai nuk e njohu.
Ishte tepër e dobët, tepër e ndryshuar. Motra që ai donte qëndronte përballë tij dhe ai kaloi pranë saj.
Ngadalë, Catherine rindërtoi jetën e saj. U ribashkua me Hervé-n. U kthye te lulet, duke nisur një biznes që e bëri një nga gratë e para në Francë të licencuara për të shitur profesionalisht lule të prera.
Ndërkohë, Christian ishte në prag të ndryshimit të modës.
Më 12 shkurt 1947, ai prezantoi koleksionin e tij të parë. Bota e quajti New Look. Po atë ditë, ai lançoi edhe parfumin e tij të parë.
Sipas atyre që ishin të pranishëm, ai po e kishte të vështirë t’i gjente një emër, kur Catherine hyri në dhomë. Dikush tha: “Ja Miss Dior.” Christian u përgjigj pa hezitim. Kaq mjaftoi.
Ai ia vuri parfumin emrin e motrës së tij.
Jo si një lëvizje marketingu. Por si një homazh.
Në vitin 1952, Catherine dëshmoi në gjyqin e bashkëpunëtorëve që kishin drejtuar Rue de la Pompe. Ajo foli qartë për atë që ishte bërë dhe përmendi gratë që kishin vuajtur përkrah saj, shumë prej të cilave nuk u kthyen kurrë.
Ajo u dekorua për shërbimin e saj. Kryqi i Luftës. Legjioni i Nderit. Medalje që kurrë nuk mund të llogarisnin plotësisht atë që kishte duruar.
Christian bleu tokë në Grasse, pranë vendit ku kishin kaluar fëmijërinë. Catherine u bë një eksperte në kultivimin e trëndafilave, jaseminit dhe livandës për parfumeri. Lulet që ajo rriti u shitën për Shtëpinë Dior.
Kur Christian vdiq papritur në vitin 1957, Catherine ndihmoi në mbrojtjen e trashëgimisë së tij. Ajo punoi për të ruajtur kujtimin dhe veprën e tij. Jetoi qetësisht, e rrethuar nga lule, për dekada.
Ajo vdiq në vitin 2008, në moshën nëntëdhjetëvjeçare.
Një herë, kur një veteran i ri e pyeti se si kishte mbijetuar, ajo dha një përgjigje të thjeshtë:
Duaje jetën.
Sa herë që dikush hap një shishe Miss Dior, ai prek një histori që nuk filloi me glamur. Ajo filloi me refuzim. Me qëndresë. Me një grua që zgjodhi të mos fliste, kur të fliste do të kishte qenë më e lehtë.
Parfumi kurrë nuk ishte thjesht për bukurinë.
Ishte për të mbijetuar mjaftueshëm gjatë, që ta krijoje atë sërish.
Përgatiti: Albert Vataj
- Video/ Stuhia e fuqishme godet Italinë jugore dhe Mesdheun qendror, përmbytje dhe dallgë deri në 9 metra - 21/01/2026
- Moti i keq në Greqi, shënohen dy viktima, dëme dhe përmbytje në Athinë dhe në zonat bregdetare - 21/01/2026
- Catherine Dior, e mbijetuara e ferrit nazist, që vëllai e përjetësoi duke i vënë emrin e saj parfumit më të famshëm - 21/01/2026