Një armëpushim njëvjeçar mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës në mes të luftës tregtare ka hapur më shumë pikëpyetje sesa ka dhënë përgjigje. Sipas një analize të publikuar nga Financial Times, aleatët e Uashingtonit po përpiqen të kuptojnë nëse Presidenti Donald Trump po ndjek një détente taktike për çështjen e mineraleve të rralla, apo nëse administrata e tij po i jep më pak peshë sigurisë kombëtare në favor të interesave ekonomike.
Gjithçka nisi në pranverë, kur Kina ngadalësoi eksportet e mineraleve të rralla drejt SHBA-së — komponentë kritikë për teknologjinë, industrinë e mbrojtjes dhe prodhimin e pajisjeve të avancuara. Në tetor, Pekini shpalli një regjim të ashpër kontrolli eksportesh, duke përdorur dominimin e tij në këtë sektor si instrument presioni. Në Uashington kjo u perceptua si një “kurth strategjik”.
Takimi mes Trump dhe Xi Jinping në Korenë e Jugut prodhoi një armëpushim njëvjeçar: Kina shtyu kufizimet mbi eksportet e mineraleve të rralla, ndërsa SHBA vonoi futjen e mijëra kompanive kineze në listën e zezë të eksporteve. Por sipas Financial Times, pyetja thelbësore mbetet: a është kjo vetëm një pauzë për t’i dhënë kohë Amerikës të reduktojë varësinë nga Kina, apo fillimi i një qasjeje më të butë ndaj Pekinit?
Zëra kritikë brenda SHBA-së e shohin marrëveshjen si një “shkëmbim pengjesh me rrezik të lartë”. Ata argumentojnë se Amerika është e varur nga mineralet e rralla kineze, ndërsa Pekini ka nevojë për çipat e avancuar amerikanë për modernizimin ushtarak. Në këtë lexim, armëpushimi nuk është paqe, por një garë për të dalë nga varësia përpara se pala tjetër të fitojë epërsi.
Zyrtarë të administratës e përshkruajnë politikën aktuale si “stabilitet strategjik” — një periudhë qetësie e qëllimshme ndërsa të dyja palët reduktojnë dobësitë e tyre. Por kritikët vërejnë se Trump ka vendosur pak kufizime të reja mbi teknologjitë e ndjeshme që eksportohen në Kinë, duke ngritur dyshime se prioriteti i tij është tregtia dhe jo siguria.
Një tjetër pikë delikate është Tajvani. Dokumentet e reja të Strategjisë së Sigurisë Kombëtare dhe asaj të Mbrojtjes Kombëtare theksojnë balancën e fuqisë në Indo-Paqësor, por me një ton më të butë ndaj Kinës krahasuar me dokumentet e mandatit të parë të Trump. Kjo ka nxitur shqetësime në Tokio dhe Tajpe, sidomos përpara vizitës së pritshme shtetërore të Trump në Pekin në prill.
Ndërkohë, administrata ka ndërmarrë disa hapa që sinjalizojnë se siguria nuk është lënë mënjanë: përfshirja e kompanive si DJI në listën e rreziqeve për sigurinë kombëtare dhe shtimi i disa gjigantëve kinezë në listat e Pentagonit. Por raportimet e Financial Times tregojnë gjithashtu se disa sanksione të planifikuara janë pezulluar për të mos prishur klimën e marrëveshjes.
Aleatët amerikanë ndihen të pasigurt. Nga njëra anë, SHBA po kërkon bashkëpunim për të reduktuar varësinë nga zinxhirët e furnizimit kinez, veçanërisht për mineralet kritike. Nga ana tjetër, tarifat ndaj vendeve mike dhe presioni për rritje të shpenzimeve të mbrojtjes kanë krijuar tensione.
Në thelb, analiza e Financial Times sugjeron se politika e Trump ndaj Kinës është më shumë e personalizuar sesa institucionale. “Trump është vetë zyrtari i dosjes së Kinës”, citohet të thotë një ekspert amerikan. Kjo do të thotë se strategjia mund të ndryshojë në varësi të kalkulimeve të tij politike dhe trashëgimisë që ai synon të lërë pas.
Për momentin, armëpushimi duket si një pauzë e brishtë. Nëse është një lëvizje taktike për të fituar kohë apo një kthesë strategjike drejt një marrëdhënieje të re me Kinën, kjo do të bëhet më e qartë pas vizitës së prillit në Pekin. Deri atëherë, Uashingtoni dhe aleatët e tij mbeten në pritje — mes ekonomisë dhe sigurisë, mes konkurrencës dhe bashkëjetesës së detyruar.
