Qeveritë evropiane të goditura nga kriza që po shpenzojnë shumë për të mbështetur ekonomitë e tyre përmes krizës së energjisë rrezikojnë të shkaktojnë dëme afatgjata duke përhapur gjerësisht mbështetjen fiskale për firmat dhe familjet.
Me inflacionin në nivele rekord dhe bankat qendrore që nxitojnë të rrisin kostot e huamarrjes për të frenuar çmimet, politikëbërësit dhe ekonomistët po paralajmërojnë për një përplasje kundërproduktive nëse vendet nuk ndjekin një rregull që njihet si tre T-të: të përkohshëm, të synuar dhe në kohë.
Duke dështuar në marrjen e masave të tilla si lehtësimi i faturave të energjisë për bizneset dhe familjet më të cënueshme, qeveritë mund të nxisin pa dashje rastin për norma më të larta interesi, ndërkohë që pengojnë buxhetet e ardhshme me barrë më të mëdha të shërbimit të borxhit. Qeveria jetëshkurtër e Liz Truss në MB qëndron si një paralajmërim për kaosin e tregut që mund të rezultojë nga humbja e besimit.
“Është e lehtë të vendosësh masa që prekin të gjithë: nuk diskriminon askënd, kështu që nuk do të kesh një rebelim të klasave të mesme”, tha Gregory Claeys, një anëtar i lartë në institutin e mendimit Bruegel. “Nëse i ndihmon të gjithë, nuk i ndihmon mjaftueshëm të varfërit, të cilët janë ata që vuajnë.”
Qeveritë e Bashkimit Evropian kanë premtuar më shumë se 550 miliardë euro (571 miliardë dollarë) për të mbrojtur ekonomitë e tyre nga faturat e energjisë që janë rritur gjatë luftës së Rusisë në Ukrainë. Sipas Bruegel, kjo rritet në 710 miliardë euro kur përfshin mbështetjen për shërbimet komunale. Anëtarët e Eurozonës kanë shpenzuar tashmë rreth 1.25% të prodhimit ekonomik, ose rreth 200 miliardë euro. Komisioni i BE-së thotë se rreth 70% e masave janë të pa synuara, duke përfituar të gjithë ose një pjesë shumë e madhe e popullsisë.
Ndërsa vendet e BE-së nuk po premtojnë shkurtime të tilla gjithëpërfshirëse të taksave siç bëri Truss, po rezulton politikisht e vështirë t’i përmbahesh tre T-ve. Politikanët duhet të zgjedhin se kur të heqin fashën e subvencioneve dhe kufizimeve të çmimeve. Ndërkohë, synimi i masave do të thotë të zgjedhësh se kush përfiton, të rrezikosh ndarjet sociale.
Shtrirja e ndihmës përtej dimrit mund të prishë shkëmbimin midis përpjekjeve për të ulur çmimet e konsumit dhe mbështetjen e familjeve të cenueshme dhe konkurrencës ndërkombëtare të bllokut. Për bizneset që përpiqen të planifikojnë investime, pasiguria në lidhje me faturat e energjisë është “armiku i tyre më i keq”, tha këtë javë anëtari i Këshillit Drejtues të Bankës Qendrore Evropiane, Francois Villeroy de Galhau.
Një rrezik tjetër për të shpenzuar shumë për një kohë të gjatë është se realiteti i çmimeve më të larta të energjisë nuk zhytet në një kohë kur Evropa duhet të ulë konsumin për të shmangur ndërprerjet e energjisë elektrike.
Një tundim për qeveritë është nxitja për financat nga taksat shtesë mbi vlerën e shtuar të paguara për mallrat gjithnjë e më të shtrenjta. Kjo nuk duhet të çojë në një rritje të shpenzimeve publike strukturore, ka paralajmëruar banka qendrore e Spanjës, pasi inflacioni mund të godasë përfundimisht të ardhurat nga taksat duke ngadalësuar konsumin dhe investimet.
