Ka shumë mënyra për të rrëzuar një qeveri, por ta quash vendin tënd kartel është mënyra më e shtrenjtë.
Nga Albatros Rexhaj
Akuzat se Shqipëria është shndërruar në “narko-shtet” nuk janë as të reja dhe as befasuese, sepse ato i përkasin një mënyre të vjetër të të bërit politikë, ku, sa herë mungon argumenti, përdoret etiketa dhe, sa herë mungon prova, përdoret zemërimi. Sot, zëri më këmbëngulës i kësaj narrative është Sali Berisha, i cili e paraqet Shqipërinë si shtet të kapur nga krimi dhe kryeministrin si një autokrat ekzotik me kostum europian, duke e zhvendosur kështu debatin nga politika reale në një fushë figurash dhe etiketimesh.
Megjithatë, kjo nuk është më opozitë në kuptimin klasik të fjalës, por një proces i vazhdueshëm i djegies së reputacionit të vetë shtetit shqiptar, sepse gjuha e përdorur nuk është menduar për konsum në Tiranë, por për të prodhuar efekt në Uashington. Termat si “narko-shtet” apo “Ramaduro” janë fjalë që ndezin menjëherë refleksin politik në DC, duke sjellë në mendje Kolumbinë e viteve ’80 apo Venezuelën e sotme, dhe pikërisht për këtë arsye ato funksionojnë si sinjale alarmi në një audiencë që e lexon realitetin përmes analogjive historike.
Në këtë mënyrë, një humbje elektorale shndërrohet në një problem ndërkombëtar, sepse nëse shteti është kartel, atëherë zgjedhjet janë farsë, dhe nëse kryeministri është diktator tropikal, atëherë demokracia është vetëm dekor, ndërsa akuzuesi paraqitet si alternativa morale që duhet dëgjuar.
Kjo është, pa dyshim, një manovër e zgjuar politike, por në të njëjtën kohë është edhe thellësisht vetëshkatërruese.
Askush serioz nuk e mohon se Shqipëria ka probleme me krimin e organizuar, sepse grupet shqiptare operojnë në shumë vende të Europës, korrupsioni mbetet një plagë e hapur dhe disa institucione japin rezultate ndërsa të tjera vazhdojnë të mbeten peng i korrupsionit dhe paaftësisë. Megjithatë, këto janë arsye për reforma të forta dhe për analiza të thella, jo për karikatura politike, sepse ta quash Shqipërinë narko-shtet nuk do të thotë të flasësh për depërtim të krimit në institucione, por të thuash se vetë shteti është krim.
Për këtë, në fakt, nuk ka prova, nuk ka vendime gjykatash dhe nuk ka raporte ndërkombëtare që e mbështesin këtë përfundim, ndaj akuza jeton jo sepse është e saktë si fakt, por sepse është e fortë si figurë. Dhe figurat e forta, sidomos në epokën e rrjeteve sociale, kanë jetë më të gjatë se faktet.
Pikërisht aty narrativa përkeqësohet me shpejtësi, sepse Shqipëria shndërrohet në “magazinën e drogës së Europës”, shqiptarët shihen si trafikantë me nënkuptim, emigracioni paraqitet si kërcënim dhe kjo gjuhë përhapet me shpejtësi nga llogari nacionaliste greke, serbe e ruse, ndërsa riciklohet edhe nga polemistë të diasporës. Ajo që nis si sulm ndaj një qeverie përfundon si njollë mbi një popull të tërë.
Dhe pikërisht ky është çmimi që duket se Berisha është i gatshëm ta paguajë.
Por kjo kosto nuk ndalet në kufijtë e Shqipërisë, sepse ajo prek drejtpërdrejt edhe Kosovën. Në sytë e shumë perëndimorëve, shqiptarët nuk ndahen sipas pasaportës, por shihen si një komunitet i vetëm, dhe kur një shtet shqiptar etiketohet si kriminal, hija bie mbi të gjithë. Kosova, e cila ka kaluar më shumë se dy dekada duke ndërtuar imazhin e vet si shtet pro-perëndimor, i dalë nga ndërhyrja e NATO-s dhe i mbështetur në reforma ligjore, e gjen veten të përfshirë në një asociim që e dëmton drejtpërdrejt.
Kjo ka pasoja reale, sepse Kosova tashmë përballet me një fushatë sistematike nga Serbia që e përshkruan si shtet mafioz, dhe kur një politikan shqiptar e paraqet vetë kombin e tij si të lidhur me krimin, ai i jep Beogradit një dhuratë që nuk ka nevojë ta prodhojë vetë.
Kështu, dëmtimi i imazhit shndërrohet në problem gjeopolitik.
Logjika e Berishës duket e qartë: nëse Shqipëria diskreditohet jashtë, ai mund të rishfaqet si figurë e domosdoshme brenda, sepse nëse Uashingtoni humbet durimin me Tiranën, ndoshta do të kërkojë alternativë. Formula është e thjeshtë në pamje të parë, por thellësisht e rrezikshme në pasoja: diskredito shtetin, dobëso qeverinë, shpëto veten.
Por kjo është një lojë fati me interesat e të tjerëve.
Aleatët e NATO-s nuk kanë as dëshirë dhe as luksin të dëgjojnë se një anëtar i tyre qeveriset nga trafikantë, ashtu si skepticizmi në BE nuk ka nevojë për ndihmë për të thënë se Ballkani nuk është gati për integrim, ndërsa miqtë e Kosovës në Uashington nuk përfitojnë asgjë nga një diskurs ku fjala “shqiptar” bëhet sinonim i kriminalitetit.
Në këtë mënyrë, politika rrëshqet nga kritika në nihilizëm, sepse kur opozita kalon nga “humbëm zgjedhjet” në “shteti është kriminal”, institucionet nuk shihen më si hapësira për betejë politike, por si struktura që duhen delegjitimuar.
Kjo nuk është gjuhë reforme, por gjuhë dëshpërimi e maskuar si atdhetari.
Mund ta kundërshtosh qeverinë, mund ta kritikosh ashpër, mund të thuash se pushteti është përqendruar tepër dhe se korrupsioni është toleruar më shumë seç duhet, por këtë mund ta bësh pa e kthyer kombin tënd në shembull negativ për botën.
Berisha ka zgjedhur rrugë tjetër, duke kërkuar rehabilitim në Uashington përmes djegies së imazhit të Tiranës dhe duke hedhur hije mbi Prishtinën.
Ky është një gabim përmasash dhe një gabim besnikërie, sepse kombet rindërtohen më vështirë se karrierat politike, dhe zakoni për t’i quajtur njerëzit e tu “narco” nuk të bën shpëtimtar, por dikë që është gati të djegë dy shtëpi për të rimarrë një dhomë.
Shqipëria meriton një opozitë që flet me fakte dhe jo me etiketa, ndërsa Kosova meriton të mos jetë viktimë anësore e një rikthimi politik.
Ta quash Shqipërinë narko-shtet nuk e bën as Shqipërinë dhe as Kosovën më të sigurta apo më të lira.
Vetëm i bën shqiptarët, kudo që janë, më të dyshimtë dhe më pak të besueshëm.
