Presidenti amerikan, Donald Trump të mërkurën nisi një raund të ri retorike agresive kundër Iranit, duke sugjeruar se nëse Teherani nuk pranon një sërë kërkesash të vendosura nga qeveria amerikane, ai së shpejti mund të nisë një sulm “me shpejtësi dhe forcë” ndaj regjimit të Teheranit.
Kërcënimi i Trump për një sulm të dytë nga forcat amerikane kundër Iranit në tetë muaj erdhi ndërsa aeroplanmbajtësja Abraham Lincoln, së bashku me anije të tjera luftarake, bombarduese dhe avionë luftarakë, zunë pozicione në rajon brenda distancës së goditjes nga vendi.
Presidenti amerikan nuk dha detaje rreth marrëveshjes që kërkonte, duke thënë vetëm se një “armadë masive” po shkonte drejt Iranit dhe se vendi duhet të bënte një marrëveshje. Megjithatë, zyrtarët amerikanë dhe evropianë thonë, sipas New York Times, se kanë bërë tre kërkesa ndaj iranianëve në bisedime:
– ndërprerjen e përhershme të të gjithë pasurimit të uraniumit dhe asgjësimin e rezervave ekzistuese,
– kufizimin e rrezes dhe numrit të raketave balistike
– dhe ndërprerjen e të gjithë mbështetjes për grupet që veprojnë si “satelitë” të Iranit në Lindjen e Mesme, përfshirë Hamasin, Hezbollahun dhe Huthët që veprojnë në Jemen.
Gazeta amerikane vëren, megjithatë, se mungon plotësisht çdo përmendje e mbrojtjes së protestuesve që dolën në rrugët e Iranit në dhjetor, edhe pse Trump kishte premtuar, në postimet e mëparshme në mediat sociale, se do t’i ndihmonte ata.
Analiza e kërkesave amerikane
Sipas raportit, “kërkesa e parë, që Irani të braktisë të gjitha aktivitetet e pasurimit dhe rezervat aktuale të uraniumit të pasuruar, do të ishte e vështirë të verifikohej. Në marrëveshjen bërthamore që Irani arriti me administratën Obama në vitin 2015, Irani hoqi dorë nga rreth 97% e rezervave të tij të uraniumit, të cilat u zhvendosën jashtë vendit. Objektet kryesore të pasurimit në Natanz dhe Fordow u dëmtuan rëndë qershorin e kaluar dhe nuk ka gjasa të rihapen. Megjithatë, është e mundur të pasurohet uraniumi në objekte të vogla, lehtësisht të fshehura.
Nëse Irani do të mund të kishte qasje në uraniumin e pasuruar tashmë në pastërti 60%, pak nën nivelin e nevojshëm për të bërë një bombë, që u varros gjatë sulmeve, ai mund të prodhonte karburant të mjaftueshëm për një grusht armësh. Deri më tani, sipas zyrtarëve të inteligjencës amerikane dhe evropiane, nuk ka prova se Irani ka pasur qasje në këtë karburant, të cilin e kishte varrosur thellë për arsye sigurie.
Kërkesa e dytë, për të kufizuar rrezen dhe numrin e raketave balistike, do ta bënte pothuajse të pamundur që Irani të godiste tokën izraelite. Këto raketa janë pengesa e fundit në arsenalin e Iranit kundër një sulmi të ri nga Izraeli. Një sulm i tillë… nuk duket e afërt, por kryeministri Benjamin Netanyahu ka kërcënuar me sulme të reja nëse Irani riarmatoset.
Kërkesa e tretë, e cila ka të bëjë me ndërprerjen e mbështetjes për forcat që veprojnë si satelitë iranianë, është ndoshta më e lehtë për Teheranin që ta përmbushë. Ekonomia e Iranit është dobësuar thellësisht, monedha e saj ka rënë në nivele të ulëta dhe qeveria ka pak për të shpenzuar për ish-aleatët e saj, të cilët po vuajnë nga sulmet intensive izraelite.
Shembulli i Venezuelës
Sipas NYT, “Trump është i inkurajuar nga suksesi në Venezuelë dhe ka përdorur qartë kërcënimin e një taktike të ngjashme “prerjeje kokash” kundër regjimit iranian në një përpjekje për të frikësuar udhëheqjen e vendit dhe Trupat e Gardës Revolucionare Islamike”.
Sipas Sekretarit të Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, duke folur para ligjvënësve amerikanë, grumbullimi i forcave rreth Iranit është kryesisht mbrojtës, sepse dhjetëra mijëra trupa amerikane në rajon ishin “brenda rrezes së dronëve dhe raketave balistike iraniane”.
Ai tha se ishte “e mençur dhe e kujdesshme” të rritej prania amerikane, por se forcat amerikane mund të “veprojnë edhe në mënyrë parandaluese” kundër Iranit.
“Shpresoj të mos arrijmë në atë pikë”, tha ai. Megjithatë, Rubio tha se nëse regjimi bie, nuk ka “përgjigje të thjeshtë” për atë që do të ndodhë më pas.
“Kjo është një çështje e hapur. Dua të them, askush nuk e di se kush do ta marrë përsipër”, u shpreh Rubio.
- Bojkoti i PD, zbulohet propozimi i PS për Reformën Territoriale: Maxhoranca merr shumicën dhe drejtimin e Komisionit - 29/01/2026
- Ndërsa Trump përmbys aleancat, Britania thotë se ka nevojë për një marrëdhënie ‘më të sofistikuar’ me Kinën - 29/01/2026
- Çfarë mund të ndodhë nëse SHBA sulmon Iranin? Shtatë skenarët - 29/01/2026